شهرت

مسکن به مثابه کالا - شهرت

مسکن به مثابه کالا ۲۹ فروردین ۱۳۹۴

چگونه مسکن در شهرها تبدیل به کالا می‌شود؟

حنانه مرعشی*

در سده‌ی گذشته نظام سیاسی ایران با چالش مسکن دست‌به‌گریبان بوده‌است. در سال‌های نخست پس از انقلاب، نرخ رشد جمعیت تا ۳٫۲ درصد هم رسید و ایران را به کشوری بسیار جوان با مشکل مسکن و کار تبدیل کرد. این مشکل در سال‌های اخیر تا جایی تشدید شده‌است که می‌توان آن را بحران مسکن تعبیر کرد.
جغرافیای ایران و خصوصیاتی که فلات ایران دارد، یکی از عناصر هویتی فرهنگ ماست. این خصوصیات شرایطی را به‌وجود‌آورده‌است که موجب ارزش‌یافتن زمین در نزد ایرانیان شده‌است. این ارزش، زمین و وابسته‌های آن را به سرمایه‌ای تبدیل کرده‌است که در یک جریان نامطلوب اقتصادی و اجتماعی تبعات سنگینی را به همراه آورده‌است.

اجاره خانه و مسکن
مسیر پرفرازو‌نشیب توسعه‌ی ایران پس از انقلاب، شرایط ناپایدار و ناامنی را برای اقتصاد ایران رقم‌زده که حاصل آن بی‌ثباتی بازار سرمایه بوده‌است. این بی‌ثباتی از رغبت سرمایه‌گذاران برای حضور در بسیاری از فعالیتهای اقتصادی مولد و بورس کاسته‌است. موانع و دشواری‌های فضای کسب‌وکار نیز مزید‌بر‌علت شده‌است. در این میان در نبود نظام نظارتی، آزاد‌بودن ورود برای همه افراد و زودبازده بودن در قیاس با دیگر بازارها، سرمایه، به سمت بازار مسکن و زمین هجوم آورده‌است. در کنار ارزش زمین، ساخت‌و‌ساز نیز با چالش‌های خود به این بحران دامن زده است. شیوه‌ی کسب درآمدِ نظام مدیریت شهری از فرآیند ساخت‌وساز، بازار سرمایه را تشویق به کسب سود بیشتر از این بازار می‌کند. علاوه‌بر‌این، شرایط عمر کوتاهِ ساخت‌وساز نیز به رونق این بازار می‌افزاید. این عمر کوتاه هم‌چنان که حاصل هجوم سرمایه به این بازار است، ریشه در مولفه‌های هویتی مردم ایران نیز دارد. تمایل به نوگرایی و امرِ نو، به عقیده‌ی نگارنده یکی از دلایل عمر کوتاه مسکن در ایران است که به تبع آن، کیفیت ساخت‌وساز نیز افت کرده‌است. این افت کیفیت با حضور مجریان غیرمتخصص و فقدان نظام نظارت مناسب بر ساخت‌وساز تشدید شده است.
این کاستی‌ها و هرج و مرجها علاوه بر دامن زدن به بحران‌های مالی و تورمی، سبب بالارفتن هزینه‌های مسکن و افزایش فشار بر اقشار کم‌درآمد، دامن زدن به بازارهای غیررسمی و بورس‌بازی املاک و مستغلات می‌شود. این روند، زمینه‌های شکل‌گیری نظام سرمایه‌داری مستغلاتی را به‌وجود‎آورده‌است و به قدرت‌گرفتن آن کمک کرده‌است.
با قدرت‌گرفتن این بازار، سرمایه از بازار مولد و سرمایه‌گذاری در بخشهای صنعتی و کشاورزی خارج می-شود و به اقتصاد در حال توسعه‌ی ایران لطمه می‌زند و بیماری‌های اقتصادی را عمیقتر می‌کند.
مسکن که باید چاره‌ای باشد برای اساسی‌ترین نیاز انسانی و دغدغه‌ای برای دولت‌مردان، به کالایی برای جذب سرمایه‌گذاران و دست‌آویزی برای سودجویان بدل شده‌است. در مقابل بحران مسکن، بحران بازی با مسکن شکل‌گرفته‌است که چاره‌اندیشی برای آن نیازمند یک جریان یک‌پارچه و همبستگی ملی و دخیل‌کردن همه‌ی بازیگران است.

* دانش‌آموخته شهرسازی دانشگاه تهران

اشتراک گذاری این مطلب ایمیل لینکدین تویتر گوگل پلاس فیسبوک

مطالب مشابه

ارسال دیدگاه

به نکات زیر توجه کنید

  • نظرات شما پس از بررسی و تایید نمایش داده می شود.
  • لطفا نظرات خود را فقط در مورد مطلب بالا ارسال کنید.